Waarom gaan vrouwen vreemd? De echte oorzaken, voor mannen

Waarom gaan vrouwen vreemd? Er is zelden één oorzaak. Het hangt af van de fase van de relatie, van wat er al langer speelde, en van wie zij zelf is. Dit artikel helpt je dat uit elkaar te halen, zodat je niet alleen begrijpt wat er gebeurde, maar ook weet wat je nu zelf moet beslissen.

In dit artikel

In dit artikel

Waarom gaan vrouwen vreemd?

Meestal door een mix van wat er in de relatie ontbrak en wie zij zelf is. Er is zelden één verklaring. Ze was ongelukkig, ze is slecht van karakter, de relatie was dood, hij gaf haar te weinig aandacht, ze zocht spanning: de werkelijkheid is bijna altijd rommeliger dan dat.

Wel is er een opvallend verschil met mannen. In een onderzoek onder ruim 900 mannen en vrouwen in een vaste relatie voorspelden bij mannen vooral seksuele persoonlijkheidskenmerken of iemand vreemdging. Bij vrouwen speelde de relatie zelf een grotere rol: vrouwen die ongelukkig waren in hun relatie, of zich seksueel niet verbonden voelden met hun partner, gingen duidelijk vaker vreemd [Mark e.a., 2011].

Dat is belangrijk om te weten, en tegelijk gevaarlijk om verkeerd te lezen. Een verklaring is geen rechtvaardiging. Houd daarom vanaf het begin drie dingen uit elkaar:

1. Wat er in de relatie speelde. Daar waren jullie allebei bij.
2. Haar beslissing om vreemd te gaan. Die is van haar. Afstand thuis verklaart misschien waarom ze vatbaar werd, maar de stap zette zij.
3. Wat jij nu beslist. Die is van jou, en daar gaat de rest van dit artikel over.

Hoe vaak gaan vrouwen vreemd?

Minder vaak dan mannen, maar het verschil is kleiner dan veel mannen denken. Van alle getrouwden gaat per jaar 2 tot 4 procent vreemd, en in 20 tot 25 procent van de huwelijken gebeurt het ooit [Fincham & May, 2017].

In Amerikaanse cijfers zegt ongeveer 13 procent van de getrouwde vrouwen ooit seks te hebben gehad met iemand anders dan haar man, tegen ongeveer 20 procent van de mannen. Onder jonge getrouwden ligt het bij vrouwen inmiddels even hoog als bij mannen [Wang, 2018]. In het onderzoek onder stellen hierboven zei 19 procent van de vrouwen dat ze in hun huidige relatie weleens was vreemdgegaan [Mark e.a., 2011]. Die cijfers verschillen per onderzoek, omdat ze op andere manieren vragen wat telt als vreemdgaan.

Het is dus geen zeldzaamheid. Het is ook de meest genoemde reden voor een scheiding [Amato & Previti, 2003]. Meer cijfers over hoe relaties lopen en waar ze op stuklopen, staan in het dossier relaties.

Waarom gaan getrouwde vrouwen vreemd?

Bij getrouwde vrouwen gaat het vaker over wat er jarenlang in het huwelijk is uitgehold dan over één moment. Afstand, sleur, het gevoel alleen nog een rol te vervullen, en frustratie die nooit is uitgesproken.

De fase van de relatie verandert alles. Vreemdgaan in de eerste maanden, als alles fris is en de verliefdheid hoog, zegt meestal iets directers: over gebrek aan serieuze intentie, over impulscontrole, over de vraag of deze vrouw überhaupt tot commitment in staat is.

Vreemdgaan na tien jaar huwelijk, kinderen, hypotheek en sleur heeft vaak een andere laag. Dat is niet automatisch minder pijnlijk en ook niet automatisch vergeeflijk. Maar er ligt dan vaak een heel landschap van onuitgesproken frustratie, afstand en identiteitsverlies onder. Wie die context wegdenkt, oordeelt misschien harder, maar niet nauwkeuriger.

Ben jij juist de man die verliefd is op een getrouwde vrouw, lees dan verliefd op een getrouwde vrouw.

Waarom gaan vrouwen vreemd in een goede relatie?

Omdat vreemdgaan niet alleen over de relatie gaat. Het gaat ook over haarzelf. Soms zoekt iemand niet zozeer een andere man, maar een andere versie van zichzelf: iemand die weer gezien wordt, vrij is, een beetje stout. Ook dat komt voor in relaties die goed zijn.

In een oudere Amerikaanse studie noemde ongeveer een derde van de vrouwen die waren vreemdgegaan, haar huwelijk toch gelukkig. Bij mannen was dat zelfs meer dan de helft [Glass & Wright, 1985]. Een relatie die goed voelt, is dus geen garantie. Andersom is vreemdgaan ook niet automatisch het bewijs dat alles slecht was.

En je kunt niet altijd alles zien. Soms is een incident gewoon een incident. Alles kan goed zijn en fijn kloppen, en dan gebeurt er op een avond toch iets. Het hele sprookje dat het goed gaat zolang jij alles onder controle hebt en het thuis goed loopt, is natuurlijk onzin. Dat maakt een incident niet onbelangrijk: het is relevant, en het is serieus. Maar het is iets anders dan een affaire van maanden of een dubbel leven. Maak het niet kleiner dan het is, en ook niet groter.

Is de relatie echt goed en stabiel, en gaat iemand toch steeds over grenzen, dan zegt het eerder iets over karakter dan over de relatie. Daarover meer bij de oorzaken hieronder.

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van vreemdgaan bij vrouwen?

Vier patronen komen steeds terug: afstand en sleur, behoefte aan aandacht en bevestiging, opgebouwde boosheid, en impulsiviteit of een terugkerend patroon. Vaak spelen er meerdere tegelijk.

Afstand en sleur

De meest voorkomende voedingsbodem voor vreemdgaan is afstand. Jaren van niet meer echt praten. Niet meer gezien worden. Functioneel naast elkaar leven in plaats van met elkaar. Seks die langzaam verdwijnt of een plichtmatig ritueel wordt. Het gevoel dat je als vrouw een logistiek onderdeel van een gezin bent geworden, in plaats van een levend mens in een levende relatie.

Dat rechtvaardigt vreemdgaan niet. Maar het verklaart waarom sommige vrouwen op een bepaald punt vatbaar worden voor aandacht van iemand anders. Die ander is dan vaak helemaal niet zo geweldig. Het contrast met de leegte thuis is gewoon groot. Meer hierover in sleur in een relatie en geen intimiteit meer in je relatie.

Behoefte aan aandacht en bevestiging

Soms gaat het om een specifieker gemis: het gevoel er als vrouw niet meer toe te doen. Als moeder, partner en huisgenoot wel, maar als vrouw niet meer. Begeerd, gezien, aantrekkelijk, levend.

Dat gevoel verdwijnt meestal niet ineens, maar sluipend, over jaren. En dan komt er iemand die haar wel zo bekijkt. Vaak minder geschikt dan haar partner. Maar die ene blik raakt iets wat al lang niet meer is aangeraakt. Soms gaat het niet eens om die man, maar om het gevoel zelf: weer vrij zijn, weer levend, weg van alles wat netjes en ingekaderd is.

Dat maakt het niet goed. Het maakt het wel begrijpelijk, en dat is iets anders dan vergeeflijk. Het is de eerste stap naar zien wat er werkelijk is gebeurd. Wie wil begrijpen hoe dat gemis ontstaat, leest ook vrouwen begrijpen.

Opgebouwde boosheid en wrok

In sommige relaties gaat een vrouw vreemd vanuit opgehoopte boosheid. Meestal geen bewuste wraak, maar jarenlange frustratie die nooit een gezonde uitweg vond. Ze heeft keer op keer aangegeven wat ze miste. Hij hoorde het niet, nam het niet serieus of ging het uit de weg. De wrok stapelde zich op, en op een gegeven moment kantelt er iets.

Soms wordt vreemdgaan dan zelfs een manier om eindelijk een reactie af te dwingen. Nu gaat hij wel voelen wat ik voel. Nu moet hij wel reageren. Dat heeft weinig met volwassen liefde te maken. Het is eerder sabotage als noodsignaal, en het vraagt een andere beoordeling dan vreemdgaan uit eenzaamheid.

Impulsiviteit, grensloosheid of een terugkerend patroon

En soms heeft het weinig met de relatie te maken. Dan is de relatie goed en verbonden, en gaat iemand toch vreemd. Uit impulsiviteit, uit grensloosheid, uit een patroon dat dieper zit dan deze relatie. Dan zegt het vooral iets over karakter.

Dat verschil herkennen is belangrijk, want het bepaalt wat je ermee doet. Een eenmalige misstap na jaren van afstand en uitputting is iets anders dan een structurele affaire of een dubbel emotioneel leven. Het is allebei vreemdgaan, maar het betekent iets heel anders.

Hoe weet je of je vrouw vreemdgaat?

Zeker weten doe je het pas als zij het vertelt. Er bestaat geen signaal dat het bewijst. Eén verandering zegt niets. Wel kan een patroon van veranderingen een reden zijn om het gesprek aan te gaan.

De vraag achter deze zoekvraag is meestal een andere: er is iets veranderd, en jij voelt je onzeker. Dat gevoel is serieus. Maar ga er geen rechercheur van worden. Kijk liever eerlijk naar wat je ziet:

• Meer geheimhouding rond haar telefoon of berichten. Een scherm dat ineens omgedraaid ligt, een telefoon die overal mee naartoe gaat. Iedereen heeft recht op privacy, dus het gaat hier om een duidelijke verandering.
• Onverklaarde veranderingen in planning of beschikbaarheid. Vaker laat, nieuwe afspraken die vaag blijven, tijd die je niet kunt plaatsen.
• Emotionele of seksuele afstand. Minder contact, minder aanraking, minder interesse in wat er bij jou speelt. Dat kan ook stress, vermoeidheid of iets heel anders zijn.
• Verhalen die niet goed op elkaar aansluiten. Details die veranderen of niet kloppen met wat ze eerder zei.
• Plotselinge aandacht voor haar uiterlijk, die samenvalt met ander veranderd gedrag. Op zichzelf zegt dat helemaal niks: mensen gaan sporten, kopen nieuwe kleren, voelen zich beter.
• Defensief of ontwijkend reageren op een normale vraag. Een gewone vraag over haar dag die ineens tot irritatie of een wedervraag leidt.

Nogmaals: geen van deze signalen is bewijs. Alles hierboven kan ook een andere oorzaak hebben. En je kunt je er gek mee maken als je gaat turven.

Wat je niet doet: haar telefoon doorzoeken, haar volgen, haar mail lezen of volgsoftware installeren. Dat is een grens over en het maakt jou iemand die je niet wilt zijn. Met volgsoftware of ongeoorloofde toegang tot haar accounts kun je bovendien juridische grenzen overschrijden. Ook als je gelijk hebt, heb je dan een tweede probleem gemaakt.

Wat je wel doet: benoem rustig wat je ziet veranderen, zonder beschuldiging. Bijvoorbeeld dat je merkt dat jullie minder contact hebben, dat ze vaker weg is, en dat je je daar onzeker over voelt. Neem haar reactie serieus. Zegt ze dat er niets is en verandert er ook echt iets, dan is dat informatie. Ontwijkt ze het steeds, dan is dat ook informatie. Hoe je zo’n gesprek voert zonder dat het escaleert, lees je in mixed signals en een goede relatie.

Mijn vrouw gaat vreemd: wat doe je nu?

Eerst niks groots. De grootste fout die mannen in de eerste dagen maken, is radicaal escaleren. Niet ontploffen dus, niet meteen alles kapotgooien, en in die eerste dagen geen beslissingen nemen over het huis, de kinderen of de scheiding. Woede is begrijpelijk, maar woede alleen maakt je niet helder.

De eerste impuls bij veel mannen is de maximale morele explosie. Alles kapot, haar afbranden, het hele systeem opblazen, iedereen inlichten. Dat voelt in het moment als kracht, maar het is reactie, geen besluit. En wat je in die eerste dagen kapotmaakt, krijg je later vaak niet meer heel, ook niet als je achteraf anders had willen kiezen. Een man die niet direct explodeert, is niet zwak. Hij begrijpt eerst, en daarna beslist hij.

Wat je dan wel doet, staat hieronder in het traject na het vreemdgaan. En twijfel je over de grote vraag, lees dan ook scheiden of blijven.

Na het vreemdgaan: hoe ziet het traject eruit?

Na vreemdgaan hoef je niet onmiddellijk te weten of je blijft. Je moet eerst genoeg rust, waarheid en zichtbaar gedrag verzamelen om een besluit te kunnen nemen dat niet alleen uit woede of angst komt. Dat gaat meestal in vijf fasen. Ze lopen niet altijd netjes achter elkaar, maar de volgorde helpt.

1. Eerst tot rust komen

Neem geen grote beslissingen tijdens de eerste emotionele explosie. Zorg dat je slaapt, ook al lukt dat slecht. Neem afstand als dat nodig is: een paar nachten bij een vriend of je broer geeft je hoofd de kans om bij te komen. En zoek één persoon die je vertrouwt en met wie je echt praat. Wij mannen zoeken dit graag alleen uit in ons eigen hoofd, en daar is het het zwaarst.

2. De noodzakelijke feiten boven tafel krijgen

Je moet weten wat er is gebeurd, hoe lang het speelde, of het werkelijk is beëindigd en of er nog contact is. Ieder seksueel detail uitvragen hoeft niet. Dat houdt je vooral ’s nachts wakker. Je moet genoeg weten om te begrijpen waarover je beslist. Vraag het haar recht op, en ga niet zelf zoeken in haar telefoon. Je wilt dat zij eerlijk is, en dat vraagt dat jij het ook bent.

3. Veiligheid en grenzen herstellen

Het contact met de ander stopt. Zonder dat valt er niets te herstellen. Was er seksueel contact, laat je dan allebei testen op soa. Niet dramatisch, gewoon verstandig. De kinderen houd je buiten het conflict: zij hoeven jullie boosheid niet te dragen. En maak praktische grenzen tijdelijk expliciet. Wie slaapt waar, hoeveel openheid verwacht je van elkaar, en wat gebeurt er als de ander zich toch weer meldt.

4. Betekenis onderzoeken, zonder verantwoordelijkheid te verwarren

Pas nu kijk je naar het waarom. Wat speelde er in de relatie? Waarom koos zij hiervoor? En neemt ze daar werkelijk verantwoordelijkheid voor, of schuift ze het af op de relatie, op jou of op de omstandigheden? Hier komen de drie dingen van bovenaan terug: wat er in de relatie speelde, haar beslissing, en straks jouw beslissing. Ze hoeven niet even zwaar te wegen, maar je moet ze wel uit elkaar houden. Was er thuis jarenlang afstand, dan hoort dat eerlijk op tafel. Haar keuze wordt daar nog niet de jouwe van.

5. Pas daarna kiezen

Kun je haar vandaag vergeven? Die vraag is te groot en te vroeg. De betere vraag is: zie ik genoeg waarheid, verantwoordelijkheid en verandering om te onderzoeken of het vertrouwen opnieuw kan groeien? Pas daarna kies je tussen opnieuw opbouwen en uit elkaar gaan. Herstel is daarbij één mogelijke uitkomst van een zorgvuldig proces, en uit elkaar gaan is dat net zo goed.

Mijn vrouw is vreemdgegaan: kan de relatie herstellen?

Soms wel. Het is niet altijd mogelijk en ook niet altijd wenselijk, maar het is ook niet altijd uitgesloten. Het hangt vooral af van wat er gebeurde, of het echt voorbij is, en of jullie allebei eerlijk willen kijken naar wat eraan voorafging.

Hoe gaat het meestal? In een grote, representatieve Amerikaanse steekproef ging meer dan de helft van de mannen en vrouwen die vreemdgingen, uiteindelijk uit elkaar [Allen & Atkins, 2012]. Dat betekent ook dat een flink deel bij elkaar blijft.

Herstel heeft weinig kans als het vertrouwen herhaaldelijk is geschonden, als er sprake is van een langdurige affaire of een dubbel leven, als het karakter een patroon laat zien dat zich herhaalt, of als er geen echt berouw is maar alleen spijt dat ze betrapt is.

Herstel kan wel kans hebben als het ging om een eenmalige, contextgebonden misstap. Als de oorzaak wordt benoemd en begrepen. En als er echt iets verandert, zichtbaar in gedrag en niet alleen als belofte.

Onderzoek bij stellen in relatietherapie laat zien dat stellen na vreemdgaan er net zo goed op vooruit kunnen gaan als andere stellen, vooral als de affaire volledig op tafel ligt en ook echt is beëindigd [Atkins e.a., 2005]. In een kleine therapiestudie was vijf jaar later 43 procent van de stellen bij wie de affaire bekend was gescheiden, tegenover 23 procent van de stellen zonder bekende affaire. Omdat slechts 19 stellen met ontrouw deelnamen, is dat een aanwijzing en geen voorspelling voor jouw relatie. Wie bij elkaar bleef, was uiteindelijk ongeveer even tevreden als stellen zonder bekende affaire [Marín e.a., 2014]. Herstel is dus zwaar, maar het kan.

Niet elk vreemdgaan hoeft te betekenen dat een heel gezin, een huis en een gezamenlijke geschiedenis uit elkaar klappen. Wat een relatie daarna nodig heeft, lees je in een goede relatie. En als herstel niet zinvol blijkt, lees dan hoe je loslaat en verdergaat.

Wat vreemdgaan met jou als man doet

Meer dan alleen pijn om verraad. Er zit bijna altijd iets onder wat je niet meteen herkent: gekrenkt eigenaarschap, het verlies van je exclusieve positie, het gevoel vernederd te zijn, het idee dat iemand anders iets heeft gekregen wat van jou was.

In een klassiek onderzoek wezen mannen vaker seksuele ontrouw aan als de pijnlijkste variant, terwijl vrouwen vaker emotionele ontrouw kozen [Buss e.a., 1992]. Dat is een gemiddeld groepsverschil, geen wet die voor iedere man en vrouw geldt. Die klap kan bij ons dus diep binnenkomen, en dat mag.

Alleen: zolang je niet herkent waar je precies door geraakt bent, kun je ook niet helder beoordelen wat er werkelijk is gebeurd. Dan reageert je ego, niet je verstand. Zie het als een uitnodiging om jezelf beter te kennen. Wie merkt dat vooral de afwijzing of de aantasting van zijn positie hem ontregelt, leest ook afgewezen worden door een vrouw. En wankelt je fundament, begin dan bij hoe krijg je meer zelfvertrouwen.

Wie vreemdgaan alleen veroordeelt, leert er niks van. Wie het alleen begrijpt, beschermt zichzelf niet. Je hebt allebei nodig.

Loop je hier zelf op vast? Stuur je situatie in via dit formulier. Misschien behandelen we je vraag anoniem in een volgend artikel.

Bronnen

• Mark, K. P., Janssen, E. & Milhausen, R. R. (2011). Infidelity in heterosexual couples: demographic, interpersonal, and personality-related predictors of extradyadic sex. Archives of Sexual Behavior, 40(5), 971–982.
• Fincham, F. D. & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70–74.
• Wang, W. (2018). Who cheats more? The demographics of infidelity in America. Institute for Family Studies.
• Amato, P. R. & Previti, D. (2003). People’s reasons for divorcing. Journal of Family Issues, 24(5), 602–626.
• Glass, S. P. & Wright, T. L. (1985). Sex differences in type of extramarital involvement and marital dissatisfaction. Sex Roles, 12, 1101–1120.
• Atkins, D. C., Eldridge, K. A., Baucom, D. H. & Christensen, A. (2005). Infidelity and behavioral couple therapy: optimism in the face of betrayal. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(1), 144–150.
• Marín, R. A., Christensen, A. & Atkins, D. C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology, 3(1), 1–12.
• Allen, E. S. & Atkins, D. C. (2012). The association of divorce and extramarital sex in a representative U.S. sample. Journal of Family Issues, 33(11), 1477–1493.
• Buss, D. M., Larsen, R. J., Westen, D. & Semmelroth, J. (1992). Sex differences in jealousy. Psychological Science, 3(4), 251–255.