Het is half elf. Zij ligt al in bed met haar telefoon, jij komt erbij en legt je hand op haar heup. Ze zegt niks, draait zich niet om, en na een minuut haal je je hand maar weer weg. Morgen doen jullie allebei alsof er niks gebeurd is. Als dat al maanden zo gaat, ben je niet de enige. En het is ook geen raadsel. Er zit gewoon een mechanisme achter, en dat kun je leren snappen.
Kort antwoord: Dat de intimiteit in een lange relatie minder wordt, is heel gewoon, zeker na het eerste kind en rond je veertigste. Het wordt een probleem als het patroon zichzelf gaat versterken: jij dringt aan, zij trekt zich terug, en uiteindelijk verdwijnt ook het aanraken. Terugkrijgen begint bij snappen wat zij nodig heeft om zin te krijgen: minder ruis, meer aandacht, aanraken zonder bijbedoeling. En daarnaast moet zij weten wat seks voor jou betekent.
In dit artikel
In dit artikel
Hoe vaak hebben stellen eigenlijk seks?
Eerst even de werkelijkheid, want die helpt je snappen waar je staat. In een groot onderzoek van Rutgers onder 17.000 Nederlanders bleken de meesten tevreden over hun seksleven. Wie ontevreden was, klaagde bijna altijd over hoe vaak het gebeurde, en zelden over hoe goed het was. Je zit dus met de meest voorkomende klacht die er is. [Rutgers, 2017]
En hoeveel is genoeg? In Amerikaans onderzoek onder tienduizenden mensen voelden stellen zich gemiddeld het best bij ongeveer één keer per week. Vaker maakte ze niet gelukkiger. Dat is een gemiddelde en geen norm, maar het helpt wel om de verhalen op verjaardagen in perspectief te zetten. [Muise e.a., 2016]
Want over seks wordt ontzettend veel gelogen. In een Amerikaans onderzoek zei 67 procent van de vrouwen dat ze weleens een orgasme had gespeeld, en 28 procent van de mannen. In vragenlijsten maken mensen hun seksleven ook mooier dan het is. Zo denkt iedereen dat de buren het vaker en beter doen. Gok eens hoe de buren over jullie denken. [Muehlenhard & Shippee, 2010]
Wat bedoel je eigenlijk met intimiteit?
Intimiteit is twee dingen. Je hebt aanrakerigheid: knuffelen, kroelen, een hand in je nek, tegen elkaar aan op de bank. En je hebt daadwerkelijk seks. Wij mannen bedoelen met intimiteit vaak vooral het tweede. Voor de meeste vrouwen is het één geheel, en begint het al lang voordat jullie in bed liggen.
Dat verschil lijkt klein, maar het verklaart een hoop. Als jij zegt dat er geen intimiteit meer is, bedoel je meestal dat er geen seks meer is. Als zij hetzelfde zegt, bedoelt ze misschien dat jullie elkaar al maanden niet meer echt hebben aangeraakt zonder dat het ergens naartoe moest.
Waarom seks voor jou iets anders doet dan voor haar
Bij een man geeft seks juist ruimte en rust in zijn leven. Na een week vol werk, kinderen en gedoe is het voor veel van ons de manier om weer bij haar te komen en om te ontspannen. Bij een vrouw werkt dat vaak andersom. Het huishouden, haar werk, de kinderen, stress, de frustraties die jullie niet hebben uitgesproken: dat is allemaal ruis, en die ruis houdt haar opwinding tegen. Jij hebt seks nodig om de ruis kwijt te raken. Zij moet eerst van de ruis af om zin te krijgen.
Het onderzoek ondersteunt dat. Seksuologen beschrijven zin als een systeem met een gaspedaal en een rem. Wat je opwindt, is het gas. Stress, zorgen en afleiding zijn de rem. Bij veel vrouwen staat die rem gevoeliger afgesteld. Daarnaast ontstaat bij veel vrouwen de zin pas als ze eenmaal in de stemming zijn gebracht, en niet spontaan uit het niets. Wachten tot zij uit zichzelf begint, kan dus heel lang duren. [Bancroft e.a., 2009] [Basson, 2000]
En voor jou weegt het zwaarder. Bij mannen hangt seksuele tevredenheid sterker samen met hoe goed de hele relatie voelt dan bij vrouwen. Weinig seks voelt voor jou dus al snel als een relatie die niet goed zit. Voor haar hoeft dat niet zo te zijn. Daar begint een hoop onbegrip. [Sprecher, 2002]
Waardoor verdwijnt intimiteit?
De ruis. Hoe voller het leven, hoe harder de rem. Twee banen, kinderen, een huis, ouders die ouder worden. Voor een rem is dat allemaal brandstof.
De kinderen. Na het eerste kind zakt de tevredenheid over de relatie in één keer, bij vaders en moeders even hard. Gemiddeld ligt het dal van een relatie rond je veertigste. Dat is dus precies de fase waarin veel stellen dit merken. [Doss e.a., 2009] [Bühler e.a., 2021]
De inleidende beschietingen verdwijnen. In het begin van een relatie gaat het vanzelf: appjes, aandacht, leuke berichten, daten, in tune zijn met elkaar. Hoe langer je samen bent, hoe minder tijd je daaraan besteedt. En dan verwachten we dat de seks wel blijft. Ja hallo. Voor haar wás dat het voorspel, alleen duurde het dagen.
Haar hormonen. Ook dat is gewoon een ding. Na een bevalling en tijdens de borstvoeding daalt de zin bij veel vrouwen flink. Bij een deel van de vrouwen drukt de pil de zin. En de overgang begint vaak al ergens in de veertig, met jarenlange schommelingen voordat de menstruatie echt stopt. In die periode neemt de zin bij veel vrouwen af. Dat ligt dan niet aan jou, en het lost zich ook niet op door harder je best te doen in bed. Een huisarts of gynaecoloog kan daar wel iets mee. [Avis e.a., 2009] [Zethraeus e.a., 2016]
Aandringen en terugtrekken: zo wordt het erger
Het gaat meestal zo. Hij merkt dat er minder seks is en begint erover. Eerst luchtig, daarna met een zucht, daarna met een verwijt. Zij voelt druk, en druk is precies wat zin wegneemt. Dus trekt ze zich terug. Hij dringt harder aan, of hij gaat mokken. Na een tijd stopt hij met aanraken, want elke aanraking eindigt in een afwijzing. En zij stopt met knuffelen, want elke knuffel voelt als een vraag. Zo verdwijnt eerst de seks, en daarna al het aanraken eromheen.
Dit patroon is een van de best onderzochte in de relatiewetenschap. Over 74 studies met ruim 14.000 mensen hangt het duidelijk samen met een slechtere relatie, en het maakt niet uit wie de aandringer is en wie zich terugtrekt. Het venijnige is dat allebei denken dat ze reageren op de ander. Hij dringt aan omdat zij zich terugtrekt. Zij trekt zich terug omdat hij aandringt. Iemand moet uit de cirkel stappen, en omdat ik nu tegen jou praat: dat ben jij. [Schrodt e.a., 2014]
Waar de standaardadviezen tekortschieten
Zoek je hierop, dan krijg je overal hetzelfde lijstje. Plan een date night. Praat erover. Plan de seks gewoon in. Doe samen iets nieuws. Spice it up met lingerie of speeltjes. Ga naar een therapeut. Geen van die adviezen is fout. Ze beginnen alleen bijna allemaal bij de verkeerde kant.
Een date night helpt weinig als zij die avond met haar hoofd nog bij de was, de oppas en de mail van haar baas zit. Seks inplannen kan werken voor een stel dat allebei wil en het gewoon niet meer vindt in de agenda, maar voor een vrouw die vooral druk voelt, is een afspraak in de agenda nog meer druk. Lingerie en speeltjes geven gas, terwijl het probleem meestal de rem is. En “praat erover” klinkt mooi, maar als jij dat gesprek voert met maanden opgekropte frustratie, wordt het een rechtszaak in plaats van een gesprek.
Het lijstje gaat ervan uit dat jullie allebei hetzelfde probleem hebben. Dat hebben jullie niet. Jij mist de seks. Zij mist misschien al veel langer iets wat daarvoor kwam.
Hoe krijg je intimiteit terug in je relatie?
Het bijna suffe antwoord: snap eerst wat jouw vrouw nodig heeft om tot seks te komen. Dat is één. En parallel daaraan moet zij snappen welke rol seks in jouw leven speelt. Daar heeft zij natuurlijk ook een rol in, maar ik praat nu tegen jou, en niet tegen haar.
Haal de ruis weg. Kijk eens eerlijk wat er op haar bordje ligt en wat jij daarvan kunt overnemen. Doe dat zonder er iets voor terug te verwachten, want dat voelt ze meteen. Een vrouw die niet aan honderd dingen tegelijk hoeft te denken, heeft gewoon meer ruimte voor jou.
Breng de inleidende beschietingen terug. Het appje overdag. Echt luisteren als ze vertelt. Samen weg zonder kinderen. Aandacht die niet over seks gaat, want zodra ze het idee heeft dat alles een opstapje is, gaat de rem er weer op.
Raak haar aan zonder bijbedoeling. Dit is misschien het belangrijkste. Een hand op haar rug, een knuffel in de keuken, tegen elkaar aan op de bank, en dan niks. Je moet de aanraking weer losmaken van de vraag. Dat duurt even, want ze moet het eerst weer geloven.
Vertel haar wat seks voor jou betekent. Zonder verwijt, en niet op het moment dat je net bent afgewezen. Leg uit dat het voor jou de manier is om rust te vinden en bij haar te komen, en dat het ontbreken ervan voor jou voelt alsof de relatie niet goed zit. Veel vrouwen weten dat eigenlijk niet. Zij hoort vooral dat je zeurt, terwijl jij bedoelt dat je haar mist.
“Maar waarom moet ik weer alles doen?” Omdat jij degene bent die dit leest. En omdat je uit een cirkel alleen stapt door zelf als eerste iets anders te doen.
Speelt er meer, zoals pijn bij het vrijen, haar hormonen of bij jou erectieproblemen, ga dan naar de huisarts. En komen jullie er samen echt niet uit, dan kan een sekstherapeut helpen. Daar is niks mis mee. Dat is gewoon slim.
Het goede nieuws: intimiteit komt terug
Dit is een van de best herstelbare dingen in een relatie. Het dal komt bij heel veel stellen, en het gaat ook weer voorbij: gemiddeld stijgt de tevredenheid na de eerste tien jaar weer [Bühler e.a., 2021]. Als de kinderen groter worden en de ruis wat zakt, komt er vanzelf meer ruimte voor elkaar. En seks na jaren samen kan gewoon heel goed zijn. Je kent elkaar, je weet wat de ander fijn vindt, en je hoeft niemand meer te imponeren.
Het mooiste wat je hier eigenlijk kunt doen, is de vrouw met wie je al jaren samen bent opnieuw voor je winnen. Dat is een stuk spannender dan het klinkt.
Bronnen
- Rutgers (2017). Seksuele gezondheid in Nederland 2017. Via NOS. [Rutgers, 2017]
- Muise, A., Schimmack, U. & Impett, E. A. (2016). Sexual frequency predicts greater well-being, but more is not always better. Social Psychological and Personality Science, 7(4). doi [Muise e.a., 2016]
- Muehlenhard, C. L. & Shippee, S. K. (2010). Men’s and women’s reports of pretending orgasm. Journal of Sex Research, 47(6). doi [Muehlenhard & Shippee, 2010]
- Bancroft, J., Graham, C. A., Janssen, E. & Sanders, S. A. (2009). The dual control model: current status and future directions. Journal of Sex Research, 46(2–3). doi [Bancroft e.a., 2009]
- Basson, R. (2000). The female sexual response: a different model. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(1). doi [Basson, 2000]
- Sprecher, S. (2002). Sexual satisfaction in premarital relationships. Journal of Sex Research, 39(3). doi [Sprecher, 2002]
- Doss, B. D. e.a. (2009). The effect of the transition to parenthood on relationship quality. Journal of Personality and Social Psychology, 96(3). doi [Doss e.a., 2009]
- Bühler, J. L., Krauss, S. & Orth, U. (2021). Development of relationship satisfaction across the life span. Psychological Bulletin, 147(10). doi [Bühler e.a., 2021]
- Avis, N. E. e.a. (2009). Change in sexual functioning over the menopausal transition. Menopause, 16(3). doi [Avis e.a., 2009]
- Zethraeus, N. e.a. (2016). Combined oral contraceptives and sexual function in women: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 101(11). doi [Zethraeus e.a., 2016]
- Schrodt, P., Witt, P. L. & Shimkowski, J. R. (2014). A meta-analytical review of the demand/withdraw pattern of interaction. Communication Monographs, 81(1). doi [Schrodt e.a., 2014]