Scheiden of blijven: hoe neem je als man die beslissing?

Als je zeker weet dat het niet beter gaat worden, moet je weggaan. Dat is eigenlijk de enige echte reden om te scheiden. Het lastige zit in dat ene woord: zeker. Bijna elke man die aan scheiden denkt, voelt zich op een avond heel zeker. Veel minder van ons hebben ook echt gedaan wat nodig is om het te weten.

In dit artikel

In dit artikel

Is het normaal dat je aan scheiden denkt?

Ja. In een groot Amerikaans onderzoek onder getrouwden tussen 25 en 50 had een kwart er het afgelopen halfjaar aan gedacht. Wij mannen iets minder vaak dan vrouwen, maar nog altijd een op de vijf. Je bent dus echt niet de enige die ’s avonds op de bank naar het plafond ligt te staren. En die gedachten komen en gaan ook gewoon weer. Een jaar later dacht een kwart van hen er niet meer aan, en ongeveer één op de zes van wie er eerst niet aan dacht, deed dat inmiddels wel.

Dat past bij hoe relaties lopen. Gemiddeld zakt de tevredenheid in de eerste tien jaar, en naar leeftijd ligt het dal rond je veertigste. Na het eerste kind zakt het in één keer, bij vaders en moeders even hard. Tegelijk blijft het bij de meeste stellen eigenlijk vrij stabiel. Een gedachte aan scheiden zegt dus weinig over waar je relatie heen gaat. Het zegt vooral dat je in een zware periode zit.

Hoe slecht is het echt?

Hier draait het eigenlijk allemaal om, en het onderzoek is er opvallend duidelijk over. Amerikaanse onderzoekers volgden 509 stellen die gingen scheiden. Ongeveer de helft kwam uit een huwelijk zonder grote problemen. Wie uit een slecht huwelijk stapte, werd daarna gelukkiger. Wie uit een redelijk huwelijk stapte, werd juist ongelukkiger.

Wees dus eerlijk tegen jezelf. Is het slecht, of is het vlak? Ruzie maken hoort bij elke relatie. Het gaat erom hoe jullie het doen. Stellen die in de eerste zeven jaar scheidden, maakten ruzie met kritiek, verdediging, minachting en dichtklappen. Stellen die later scheidden, hadden vooral te weinig warmte over. Kijkt ze met minachting naar je, of jij naar haar, dan is dat echt iets anders dan een huis waarin het al een paar jaar stil is aan tafel. Allebei is pijnlijk. Maar dat tweede kun je nog veranderen.

Wat kun jij beter doen?

Voordat je jezelf afvraagt of je weg moet, is er een andere vraag. Wat kun jij allemaal beter doen? Het is kuttherapietaal, maar liefde is een werkwoord. Een relatie wordt wat jullie er allebei elke week van maken.

Loop het eens eerlijk na:

• Heb je de afgelopen tijd consequent in haar en in jullie geïnvesteerd, of vooral in je werk en je eigen dingen?
• Heb je echt uitgepraat wat er speelt, of heb je het één keer geprobeerd en daarna je mond gehouden?
• Heb je dingen echt anders aangepakt, of wacht je eigenlijk vooral tot zij verandert?
• Heb jij je echt opengesteld? Weet zij eigenlijk wel wat er in jou omgaat?
• En de vraag die het meeste pijn doet: wat zou jij beter kunnen doen om een betere partner voor haar te zijn?

Jij bent hier net zo verantwoordelijk voor als zij. Je kunt pas weten of het niet beter wordt als je zelf ook alles hebt geprobeerd.

Kijk daarbij ook eens naar je eigen leven. Stress van werk en geld maakt stellen aantoonbaar gevoeliger voor de dagelijkse wrijving. Zit je slecht in je vel, loopt je werk vast of weet je niet meer waar je naartoe wilt, dan kleurt dat hoe je naar haar kijkt. Dan ligt een deel van het probleem buiten de relatie, en dat deel neem je gewoon mee naar je nieuwe huurappartement.

Geen gevoelens meer: een dal of het einde?

“Ik voel niks meer voor haar.” Voor ons mannen is dat vaak het moment waarop scheiden echt op tafel komt. Toch kun je daar eigenlijk bijna altijd nog aan werken. Liefde groeit in de richting waarin je het geeft. Tijd samen, aandacht, het gesprek dat je al maanden ontloopt: daar komt het gevoel weer vandaan. Daarom staat de vorige vraag voor deze.

Is er een andere vrouw in beeld, stel jezelf dan één vraag. Zou je er ook uit willen stappen als zij er niet was? Is het antwoord nee, dan gaat dit eigenlijk over haar. En een verliefdheid op iemand die je nauwelijks kent, is een slechte meetlat voor een relatie van tien jaar.

Is het vooral de lichamelijke nabijheid die verdwenen is, kijk dan eerst naar geen intimiteit meer in je relatie.

Wat hoop je te vinden als je weer single bent?

Stel jezelf die vraag eens hardop. Wat hoop je eigenlijk te vinden? Rust? Iemand die je wel ziet? Vrijheid? Eindelijk zelf de afstandsbediening? Het is goed om dat scherp te hebben, want een deel ervan kun je misschien ook gewoon binnen je relatie vinden. En de andere kant hoort er ook bij.

Wij mannen verliezen bij een scheiding vaak iets anders dan we denken. In Duitsland voelde meer dan 40 procent van de mannen zich in het jaar van de scheiding vaak eenzaam, twee keer zoveel als vrouwen. Gescheiden mannen hebben kleinere netwerken. De kinderen wonen meestal vooral bij de moeder, en vaders die een nieuwe partner vinden, zien hun kinderen later minder. Tien jaar na de scheiding zei 23 procent van de Nederlandse vaders dat hun wereld instortte.

Het kan ook goed uitpakken. In hetzelfde Nederlandse onderzoek noemde 37 procent van de vaders de scheiding achteraf het beste wat hun ooit was overkomen, en de eenzaamheid trekt bij de meeste mannen na een paar jaar weer bij. Maar wie weggaat zonder te weten wat hij zoekt, neemt het probleem vaak gewoon mee. Zie ook nieuwe relatie na scheiding.

Wat probeer je eerst?

Relatietherapie werkt beter dan wij mannen vaak denken. In onderzoek gaan stellen in therapie er sterk op vooruit, terwijl stellen op de wachtlijst gelijk blijven. Zestig tot tachtig procent heeft er baat bij. Wel valt ongeveer de helft daarna weer terug, en na een paar jaar is een flink deel weer achteruitgegaan.

Dat laatste is eigenlijk de belangrijkste les. Therapie laat jullie zien wat er moet gebeuren. Daarna moet je het zelf blijven doen, ook als de sessies voorbij zijn. Weer dat werkwoord.

Ga dus samen, en ga op tijd. Van ouders die al in een scheidingsprocedure zaten, dacht een op de vier nog dat het huwelijk te redden was, mannen vaker dan vrouwen. Maar op dat moment is het voor de ander vaak al te laat.

Blijf je voor de kinderen?

Een scheiding is gigantisch ingrijpend voor kinderen. Dat is de eerste waarheid. Denk er ook gewoon eens heel concreet over na: als jullie uit elkaar gaan en er komt een andere man in haar leven, dan voedt die man je kinderen voor een groot deel mee op. Heb je daar zin in?

Het onderzoek zegt hier iets wat precies aansluit bij de vraag hoe slecht het echt is. Kinderen uit een huwelijk met veel ruzie zijn later beter af als hun ouders scheiden. Kinderen uit een huwelijk met weinig ruzie zijn juist beter af als hun ouders bij elkaar blijven. De reden om te scheiden moet dus heel goed zijn.

“Maar dan blijf ik toch gewoon voor de kinderen?” Nee, zo zou ik het niet zeggen. Wie blijft voor de kinderen, vertelt zichzelf zo’n Jezus-verhaal: ik offer mezelf op. Nobel! Zwaar! Onhoudbaar! Daar komt vroeg of laat wrok uit voort, naar haar en uiteindelijk ook naar je kinderen. Eerlijker is: er staat meer op het spel, dus je doet je best om er alsnog iets van te maken. Dan blijf je omdat je het nog een echte kans geeft.

Wanneer stop je met wachten?

Als je zeker weet dat het niet beter wordt. En die zekerheid heb je als je eerlijk ja kunt zeggen op de vragen hierboven: je hebt geïnvesteerd, uitgepraat, dingen anders gedaan, je opengesteld, hulp gezocht, en het wordt nog steeds niet beter. Dan blijf je niet hangen in hoop. Dan ga je.

Soms beslist zij. In Nederland neemt bij 61 procent van de scheidingen de vrouw het initiatief, bij 29 procent de man en bij 10 procent allebei. Wil zij weg en heeft ze haar besluit echt genomen, dan is jouw vraag ineens hoe je het goed afrondt.

En soms is het niet veilig. Ook dat kan je overkomen, ook als man. In 2020 zei 7 procent van de Nederlandse mannen dat hij het afgelopen jaar slachtoffer was van huiselijk geweld, door een partner, een ex of iemand uit de familie. Bij vrouwen was dat 9 procent. Bij mannen ging het het vaakst om dwingende controle: kleineren, al je gangen nagaan, je weghouden bij vrienden en familie. Daarna kwam lichamelijk geweld. Is dat bij jou thuis aan de hand, dan hoef je niets meer te bewijzen en niets eerst te proberen. Dan zorg je dat jij en je kinderen veilig zijn. Veilig Thuis is dag en nacht gratis bereikbaar op 0800-2000, ook voor mannen.

Je wilt scheiden. Wat nu?

Lees je dit om twee uur ’s nachts, met je telefoon boven je gezicht en een hoofd dat maar doorgaat? Doe dan eerst even helemaal niks. Tel tot tien, en dan nog een keer. Een besluit over je huwelijk, je huis en je kinderen neem je niet op de avond na een ruzie. Neem afstand. Ga een eind lopen, ga sporten, slaap er een paar nachten over. Het voelt alsof alles nu moet, maar er moet vannacht eigenlijk helemaal niks.

Zet daarna eens op een rij wat er allemaal aan je trekt. Het is zelden alleen je relatie. Het werk dat al een jaar niet lekker loopt. Het geld. Je ouders die ouder worden. Het gevoel dat je nergens meer echt jezelf bent. Al die open eindjes slopen je, en ze maken je relatie zwaarder dan hij misschien is. Schrijf ze op, allemaal. Kijk dan eens welke over haar gaan, en welke over jou.

En praat met iemand. Een goede vriend, je broer, iemand die je niet naar de mond praat. Wij mannen zijn kampioen in dit soort dingen alleen uitzoeken, in ons eigen hoofd, om twee uur ’s nachts. Dat is precies het slechtste moment en de slechtste plek.

Weet je het daarna nog steeds zeker, doe het dan zorgvuldig. Kies een rustig moment voor het gesprek met haar. Vertel het de kinderen als het kan samen. Laat je over huis, geld en de kinderen adviseren door een mediator of advocaat voordat je grote stappen zet. Hoe je het jaar daarna doorkomt, lees je in scheiding verwerken als man en eenzaam na je scheiding.

Twijfel je nog? Pak dan deze week de vragen uit “Wat kun jij beter doen?” erbij en beantwoord ze eerlijk, op papier. Pas als je overal ja op kunt zeggen, weet je het zeker.

Bronnen

• Hawkins, A. J. e.a. (2017). What are they thinking? A national study of stability and change in divorce ideation. Family Process, 56(4). doi [Hawkins e.a., 2017]
• Bühler, J. L., Krauss, S. & Orth, U. (2021). Development of relationship satisfaction across the life span. Psychological Bulletin, 147(10). doi [Bühler e.a., 2021]
• Doss, B. D. e.a. (2009). The effect of the transition to parenthood on relationship quality. Journal of Personality and Social Psychology, 96(3). doi [Doss e.a., 2009]
• Karney, B. R. & Bradbury, T. N. (2020). Research on marital satisfaction and stability in the 2010s. Journal of Marriage and Family, 82(1). doi [Karney & Bradbury, 2020]
• Amato, P. R. & Hohmann-Marriott, B. (2007). A comparison of high- and low-distress marriages that end in divorce. Journal of Marriage and Family, 69(3). doi [Amato & Hohmann-Marriott, 2007]
• Gottman, J. M. & Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce. Journal of Marriage and the Family, 62(3). doi [Gottman & Levenson, 2000]
• Neff, L. A. & Karney, B. R. (2004). How does context affect intimate relationships? Personality and Social Psychology Bulletin, 30(2). doi [Neff & Karney, 2004]
• Leopold, T. (2018). Gender differences in the consequences of divorce. Demography, 55(3). doi [Leopold, 2018]
• Kalmijn, M. (2015). Relationships between fathers and adult children: the cumulative effects of divorce and repartnering. Journal of Family Issues, 36(6). doi [Kalmijn, 2015]
• Poortman, A.-R. & Brons, A. (2024). Tien jaar na scheiding: hoe kijken ouders erop terug? Demos, 40(9). NIDI [Poortman & Brons, 2024]
• Roddy, M. K. e.a. (2020). Meta-analysis of couple therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7). doi [Roddy e.a., 2020]
• Bradbury, T. N. & Bodenmann, G. (2020). Interventions for couples. Annual Review of Clinical Psychology, 16. doi [Bradbury & Bodenmann, 2020]
• Snyder, D. K., Castellani, A. M. & Whisman, M. A. (2006). Current status and future directions in couple therapy. Annual Review of Psychology, 57. doi [Snyder e.a., 2006]
• Doherty, W. J., Willoughby, B. J. & Peterson, B. (2011). Interest in marital reconciliation among divorcing parents. Family Court Review, 49(2). doi [Doherty e.a., 2011]
• Amato, P. R., Loomis, L. S. & Booth, A. (1995). Parental divorce, marital conflict, and offspring well-being during early adulthood. Social Forces, 73(3). [Amato e.a., 1995]
• CBS (2020). Prevalentiemonitor huiselijk geweld en seksueel geweld 2020. CBS [CBS, 2020]
• Kalmijn, M. & Poortman, A.-R. (2006). His or her divorce? The gendered nature of divorce and its determinants. European Sociological Review, 22(2). doi [Kalmijn & Poortman, 2006]