Eenzaam na je scheiding: hoe je door die fase heen komt

Na je scheiding is alles anders. Het gaat om meer dan de relatie: de hele structuur van je dag is verschoven. En ergens tussen het regelen, het verhuizen en het wennen aan een nieuw ritme merk je het. Het is stil geworden.

In dit artikel

In dit artikel

Waarom is eenzaamheid na een scheiding zo zwaar?

Omdat je geen één ding verliest. Je verliest een hele structuur.

In een gezin verschuift het zwaartepunt naar binnen. Je thuis wordt het middelpunt. Gezelschap, intimiteit, gezien worden, iemand om ’s avonds tegen te praten: het is er allemaal, vanzelfsprekend. Je hoeft er niet meer voor naar buiten. En dus vallen een hele hoop redenen weg om dat wél te doen. Vrienden zien, sociale dingen, opdaten. Het is er al. Thuis.

Na de scheiding is die structuur weg. Daarom voelt het ook niet als één verlies. Het zijn er honderd tegelijk, allemaal verpakt in wat op papier één ding is: een scheiding.

In Duitsland voelde in het jaar van de scheiding meer dan 40 procent van de gescheiden mannen zich vaak eenzaam, ongeveer twee keer zoveel als de vrouwen [Leopold, 2018]. Nederlandse mannen hebben, getrouwd of gescheiden, kleinere netwerken dan vrouwen. En gescheiden mannen zijn emotioneel eenzamer dan gescheiden vrouwen [Dykstra & Fokkema, 2007].

En misschien ben je ook deels opgelucht dat het voorbij is. Dat mag. Een scheiding is ook ruimte.

Waarom zijn de avonden alleen het zwaarst?

Overdag gaat het wel. Je werkt, je functioneert, je hoofd is bezig met taken en mensen om je heen.

’s Avonds is dat anders. Je komt thuis, het huis is leeg, en de routines die je avond vulden zijn er niet meer. Samen eten, de kinderen naar bed brengen, nog even samen op de bank. Niks spectaculairs, maar het gaf je dag een afsluiting. En zit je in een co-ouderschapsregeling, dan ken je de wisseldag: de ene avond is het huis vol kindergeluiden, de volgende is het doodstil.

Wat zeggen gescheiden mannen over die lege avonden? Niks, eigenlijk. Het punt zit ergens anders. Wij mannen plannen ons sociale leven minder in. Is er ruimte, dan vinden we het wel leuk om iets met elkaar te doen. Maar het hele idee van plannen, “zullen we elkaar dan en dan zien”, dat is nogal een ding.

In je relatie hoefde dat ook niet. De avond vulde zich vanzelf. Nu niet meer. En met het ouder worden moet je het toch een keer gaan leren. Anders blijf je in dat vacuüm zitten.

“Maar zo zijn wij niet. Wij doen dingen spontaan.” Klopt. Alleen gebeurt spontaan pas als je al ergens bent. Dus zet het in je agenda. Een vaste avond met een vriend, sporten op dinsdag, de kroeg op vrijdag. Het voelt in het begin suf. Na een paar weken is het gewoon je ritme. Al is elke vrijdag in de kroeg ook niet per se heel wenselijk.

Waarom raak je na een scheiding ook vrienden kwijt?

Omdat je sociale leven verweven was met dat van haar. In een lang huwelijk, zeker met kinderen, werden haar vriendinnen jullie vrienden en werden koppelvrienden de kern. Na de scheiding kiezen die een kant, of ze verwaaien gewoon.

En je eigen vrienden? Die heb je jarenlang losser onderhouden. Mannenvriendschappen zijn vaak spontaan: je belt, je spreekt af, je doet iets. In een gezin waar alles gepland wordt, sneuvelen die als eerste. Thuis was genoeg, tot het dat niet meer was.

Tel daarbij op dat je waarschijnlijk verhuisd bent, dat je dagritme compleet anders is en dat je financieel, juridisch en praktisch van alles tegelijk regelt. Een scheiding, een verhuizing en een andere thuissituatie: drie grote gebeurtenissen tegelijk. En dan word je geacht ook nog energie te hebben om een sociaal leven uit de grond te stampen.

Lang niet iedereen heeft die energie, en daar zit het gevaar. Het sluipt erin. Je went er langzaam aan, tot de bank, Netflix en de stilte je nieuwe routine zijn.

Die oude vrienden zijn meestal niet weg. Ze zijn alleen niet meer gewend dat jij belt.

Wat doe je op het dieptepunt na de scheiding?

Bij de meeste mannen komt er een punt waarop het voelt als de bodem. De praktische chaos, de andere thuissituatie, geen structuur meer. Tegelijk kun je ook opluchting voelen. Vrijheid. Ruimte om keuzes te maken die alleen van jou zijn. Allebei kan, en dat maakt het zo verwarrend.

Op dat dieptepunt liggen twee valkuilen. De eerste: je gaat je ex romantiseren. Je herinnert je het goede, vergeet het slechte en praat jezelf aan dat het zo erg niet was. Terwijl je diep van binnen misschien weet dat het voorbij moest. De tweede: je gaat geloven dat het dieptepunt de nieuwe standaard is. Je stopt met proberen en accepteert de lege avonden als gegeven.

Dan het verschil tussen rust en je neerleggen. Er is niks mis met alleen zijn. Even landen, tijd voor jezelf, stilte: dat hoort bij verwerken. Maar je bent een sociaal wezen. In het contact met anderen spiegelt de wereld jou. En als die spiegel wegvalt, gaat er langzaam van alles schuiven.

Waarom zou je nog je tanden poetsen? Boeien, er is toch niemand die er last van heeft als je uit je snaveltje stinkt. Kom je de wereld niet meer in, dan zie je ook niet hoe mensen zich in verschillende situaties kleden, hoe ze praten, wat er speelt. Vul maar in wat er allemaal verschuift. Je hebt sociale context gewoon nodig om een stabiel mens te blijven.

Dat geldt nog sterker voor mensen die je goed kennen. Iemand die jou goed kent, ziet je ook in situaties waarin je je normaal verbergt. Dat is heel nuttig. Die spiegel moet je hebben, en je moet iemand toelaten om hem je voor te houden.

Merk je dat die spiegel weg is en dat het je niet meer kan schelen, dan zit je niet meer in rust. Dan ben je je aan het neerleggen. Dat is iets anders dan bewust single zijn. Dat laatste is een keuze. Meer over het verwerken zelf lees je bij scheiding verwerken als man.

Word je nooit meer gelukkig na een scheiding?

Nee. Het voelt wel zo, zeker in de eerste maanden. Alles wat je had opgebouwd is weg, en iets nieuws neerzetten voelt onmogelijk, uitputtend of allebei.

Dat gevoel is de schok: het gat tussen wat je leven was en wat het nu is. Dat gat sluit zich als er nieuwe dingen in komen. Nieuwe routines, nieuwe contacten, een nieuw ritme. Op een gegeven moment merk je dat de avonden korter worden. In je hoofd, niet op de klok.

De cijfers laten hetzelfde zien. De piek in eenzaamheid zakt in de jaren na de scheiding weer, al blijft hij bij mannen langer hoger dan bij vrouwen [Leopold, 2018]. En mannen wonen sneller weer samen dan vrouwen. Binnen vijf jaar na de scheiding woonde 40 procent van de mannen weer samen met een nieuwe partner, tegen 35 procent van de vrouwen [CBS, 2023].

De angst dat het nooit meer goed komt, is een gevoel. Geen voorspelling. Gevoelens veranderen als je omstandigheden veranderen, en je omstandigheden veranderen als jij iets doet.

Hoe leer je weer alleen zijn na een scheiding?

Je hoeft geen jonge wolf te worden. Weer alleen leren zijn klinkt als: leren dat het stil is. In de praktijk is het andersom. Je bouwt een leven waarin alleen zijn een rustig moment is in een volle week. En dat bouw je zelf, want wat je in je relatie had, komt niet meer vanzelf naar je toe.

Concreet komt het op drie dingen neer.

Een ritme. Vaste momenten in je week die er gewoon staan: sporten, een vaste avond met een vriend, je zondagochtend. Het geeft je dagen vorm, juist op de avonden zonder kinderen.

Onder de mensen komen. Ga naar plekken waar mensen zijn, pak oude vriendschappen op en voer gesprekken met mensen die je nog niet kent. Die spier is ingeslapen, dus het kost in het begin moeite.

Doen wat je leuk vindt. Onder de mensen komen om het onder de mensen komen voelt al snel als een last. Combineer het dus met iets wat je leuk vindt. Verzamel je graag postzegels? Ga dan naar de postzegelbeurs! Naar de vereniging! Naar dat winkeltje waar ze een uur over één zegel kunnen praten!

We vergeten in de sleur van alledag ook gewoon wat we leuk vinden. Dus dit is ook een soort herontdekken: waar wil je je tijd eigenlijk aan besteden? En vanuit liefde voor wat je doet, ontmoet je vanzelf de mensen die daarbij horen.

Wat niet werkt: de leegte verdoven met overwerken, drank of eindeloos swipen zonder ooit echt contact te maken. Dat voelt als bewegen, maar het is stilstand in een andere verpakking.

Op een gegeven moment gaat het ook weer over vrouwen. Dat hoeft niet meteen daten te zijn. Het begint bij weer in de buurt zijn van gesprekken en sociale situaties met vrouwen. Klaar voor meer? Lees daten na scheiding of begin bij vrouwen ontmoeten.

Het voelt in het begin alsof je tegen de stroom in zwemt. Elke keer dat je de deur uitgaat in plaats van op de bank te blijven, wordt het iets makkelijker. Tot je op een avond thuiskomt en merkt dat de stilte niet meer zo hard is.

Je opdracht voor deze week: schrijf drie dingen op die je vroeger graag deed en die je in de sleur bent vergeten. Kies er één, zoek uit waar mensen dat samen doen en zet het in je agenda. Met datum en tijd. Wanneer ga jij?

Bronnen

• CBS (2023). Kooiman, N. Weer samenwonen na een scheiding: verschillen tussen mannen en vrouwen ontrafeld. Statistische Trends. cbs.nl
• Dykstra, P. A. & Fokkema, T. (2007). Social and emotional loneliness among divorced and married men and women: Comparing the deficit and cognitive perspectives. Basic and Applied Social Psychology, 29(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/01973530701330843
• Leopold, T. (2018). Gender differences in the consequences of divorce: A study of multiple outcomes. Demography, 55(3), 769–797. https://doi.org/10.1007/s13524-018-0667-6

Meer cijfers over relaties en scheiding staan in het dossier relaties.