LAT-relatie: hoe het werkt en wanneer het doodbloedt

Een LAT-relatie klinkt als het beste van twee werelden. Liefde en vrijheid, je eigen huis en toch iemand die bij je hoort. Dat kan heel goed werken. Het kan ook jarenlang voelen als een relatie die nergens naartoe gaat. Het verschil zit zelden in de afstand tussen jullie huizen.

In dit artikel

In dit artikel

Wat is een LAT-relatie?

LAT staat voor living apart together. Je hebt een vaste partner, en jullie wonen allebei in je eigen huis. Jullie zijn samen, alleen niet onder één dak.

LAT gaat over waar je woont. Over hoe vrijblijvend of exclusief jullie zijn, zegt het niks. Een LAT-relatie is gewoon een relatie. Een open relatie is een andere afspraak, en daarover lees je meer bij open relatie.

En een afstandsrelatie is iets anders. Daarbij is de afstand het probleem en wil je meestal ooit naar elkaar toe. Bij LAT is apart wonen een keuze of een tijdelijke noodzaak, en woon je vaak gewoon in de buurt. In 2013 woonde 60 procent van de latters op minder dan een half uur reizen van de partner [CBS, 2015].

Een randverschijnsel is het ook niet. In 2025 had 10 procent van de volwassenen in Nederland een vaste partner met wie ze niet samenwoonden, tegen 8 procent in 2013 [CBS, 2026].

Die woonvorm zegt dus weinig. Hoe jullie het vormgeven, zegt bijna alles.

Drie soorten LAT-relaties: tussenfase, noodzaak of bewuste eindvorm

Onderzoekers onderscheiden drie soorten LAT-relaties [CBS, 2015]. Ongeveer driekwart van de latters wil later met de huidige partner samenwonen of trouwen. Een kwart wil dat niet.

Op weg naar samenwonen

Dit is de tussenfase. Jullie willen naar een gedeeld leven, met een huis, misschien kinderen en een gezamenlijke toekomst. Eerst elkaar goed leren kennen voordat je je levens samenvoegt, dat is gewoon verstandig.

Het wordt een probleem als die tussenfase eindeloos duurt zonder dat er richting komt. Dan is LAT geen keuze meer. Dan zitten jullie in een impasse waar niemand iets over zegt.

Apart door noodzaak

Jullie zouden misschien wel willen samenwonen, alleen kan het nu niet of past het niet. Kinderen die hun school en hun vaste huis hebben. Werk in een andere stad. Twee koophuizen. Of een van jullie zorgt voor een ouder.

Dat werkt zolang die noodzaak er is. De echte vraag komt als hij wegvalt: gaan jullie dan samenwonen? Zo niet, dan zit minstens een van jullie eigenlijk in de derde soort.

Bewust apart

Jullie kiezen er bewust voor om allebei je eigen huis te houden, ook op de lange termijn. Van de latters die niet willen samenwonen, doet 60 procent dat om de eigen vrijheid te houden. Een op de vijf heeft slechte ervaringen met eerdere relaties, en een op de vijf wil het niet vanwege de eigen kinderen of die van de partner [CBS, 2015].

Sommige mensen hebben veel ruimte, rust en stilte nodig om goed te functioneren. Ze raken overvraagd als alles gedeeld wordt, van de keuken tot elke avond. Voor hen is een eigen huis de voorwaarde om een goede partner te kunnen zijn. Wie dat herkent, hoeft zich daar niet voor te verdedigen. Het vraagt wel eerlijkheid, naar jezelf en naar haar.

Elk van die drie kan prima werken. Het gaat mis als jullie in een andere soort zitten zonder het van elkaar te weten.

Jij denkt, hoopt, fantaseert genietend: dit is de fase voordat we gaan samenwonen. Zij denkt: dit is het, zo wil ik het houden, ik moet er niet aan denken om (weer) samen te wonen. Dat verschil gaat over veel meer dan enkel waar jullie wonen. Jullie hebben een andere bestemming voor de relatie, dan wel een andere wens voor de invulling van het leven van alledag.

Voor mannen is dat geen theoretisch risico. Bij de blijvende latters is ruim 60 procent vrouw. Bij de tijdelijke latters zijn mannen juist oververtegenwoordigd. Een van de verklaringen die het CBS daarvoor geeft: mannen met een LAT-relatie willen vaker samenwonen dan vrouwen [CBS, 2015].

Bij LAT komt zo’n verschil vaak later boven dan bij samenwonen. Iedereen heeft zijn eigen huis en zijn eigen ritme, dus het gesprek voelt minder urgent. Soms ligt het pas na jaren op tafel, en hoe langer dat duurt, hoe pijnlijker.

Twijfel je of jouw behoefte aan ruimte gezond is, of een manier om niet te hoeven kiezen? Lees dan ook het artikel over bindingsangst.

Hoe vaak zie je elkaar in een LAT-relatie?

Een vast aantal is er niet. Een ondergrens wel.

Een relatie is een commitment voor langere tijd. Je bent er voor elkaar en je steunt elkaar. Dat vraagt onderhoud, ook als je niet samenwoont. Zie je elkaar één keer per maand en is er daartussen eigenlijk geen contact? Dan heb je geen LAT-relatie meer. Dan is het iets anders. Een scharrel, friends with benefits, noem het maar.

De meeste latters zitten ruim boven die ondergrens. In 2013 zag meer dan 70 procent van de blijvende en meer dan 80 procent van de tijdelijke latters de partner meerdere keren per week. Minder dan 5 procent zag elkaar maar één keer per maand, en dat waren vooral stellen die twee uur of meer moesten reizen [CBS, 2015].

“Maar wij zien elkaar maar één keer in de twee weken, en het gaat hartstikke goed.” Dat kan zeker! Randvoorwaarde is echter wel dat jullie daartussenin je leven met elkaar delen. Bellen, appen, even doorspreken hoe je dag was. Elkaar zien is één ding. In contact blijven is net zo belangrijk.

Bespreek dus vooral dit: hoe vaak willen we elkaar zien, hoeveel reistijd is dat waard, wie neemt het initiatief, en is het voor allebei genoeg? Die laatste vraag is de belangrijkste. Een ritme waar jij tevreden mee bent en zij stilletjes niet, gaat vroeg of laat schuren.

Welke regels en afspraken maak je in een LAT-relatie?

Regels klinkt strenger dan het is. Als je samenwoont, ontstaan veel afspraken vanzelf, omdat je elkaar elke dag tegenkomt. Bij LAT moet je ze uitspreken. Ze vallen in drie groepen.

Jullie ritme. Hoe vaak zien jullie elkaar, en hoe vaak spreken jullie elkaar tussendoor? Wie reist er naar wie, en wie plant? Wissel het reizen af en spreek de volgende keer af voordat je weggaat. Dan hoeft niemand elke week opnieuw te beginnen.

Jullie gedeelde leven. Hoe doen jullie vakanties? Kerst en verjaardagen: bij wie en met wie? Welke plek krijgen kinderen en familie, en wanneer leren jullie elkaars kinderen kennen? En wat gebeurt er als een van jullie ziek is of in de problemen zit? Dat laatste is misschien de belangrijkste afspraak. Een relatie is er voor elkaar zijn. Als je samenwoont, gebeurt dat vanzelf. Bij LAT moet je weten dat je de ander mag bellen, en dat die dan ook komt.

Jullie bestemming. Is LAT voor jullie tijdelijk of blijvend? En als het tijdelijk is, waar wachten jullie dan op? Spreek ook af wanneer jullie daar opnieuw over praten. Kinderen worden groter en banen veranderen. Wat vorig jaar klopte, hoeft nu niet meer te kloppen.

Voordelen en nadelen van een LAT-relatie

Wat LAT je geeft	Wat LAT je kost
Eigen ruimte, eigen ritme en stilte als je die nodig hebt	Minder spontaniteit: bijna elk moment samen is gepland
Geen gedoe over het huishouden, wie er kookt of hoe laat het licht uitgaat	Minder dagelijkse steun en praktische opvang
Je eigen huis, je vrienden en je leven blijven van jou	Minder vervlechting: een deel van jullie levens loopt naast elkaar
Na een scheiding hoef je geen twee gezinnen in één huis te proppen	Meer regelwerk: reizen, tas inpakken, twee agenda’s
Elkaar zien blijft iets om naar uit te kijken	Het gesprek over de toekomst is makkelijker uit te stellen

Een LAT-relatie is dus lichter in structuur. Je deelt geen huishouden, geen hypotheek, geen ochtenden die vanzelf samen beginnen.

Dat maakt de relatie niet minder echt. Van de mensen met een partner is ongeveer 93 procent tevreden over die partner, en daarin verschillen samenwoners en latters niet. Wel noemen latters zich iets minder vaak gelukkig: 87 procent van de mannen met een LAT-relatie, tegen 92 procent van de samenwonende mannen en 76 procent van de single mannen [CBS, 2026]. Waar dat verschil vandaan komt, zeggen die cijfers niet.

En dan het punt dat de meesten van ons liever niet hardop zeggen. LAT maakt het makkelijker om niet helemaal te kiezen. Je hebt de voordelen van een relatie zonder alle zwaarte van een gedeeld leven. Dat kan bewust en volwassen zijn. Het kan ook een manier zijn om jezelf te beschermen tegen iets wat je eigenlijk wel wilt, maar niet durft.

De eerlijke vraag is dus: kies je deze vorm omdat het past, of omdat het veilig voelt?

Wanneer wordt een LAT-relatie vermoeiend of stressvol?

Bij vermoeiend denk je al snel aan het gesleep. Elke keer je tas inpakken, de reistijd, je spullen die altijd net in het andere huis liggen. Dat is ook gedoe. Alleen is het gedoe dat je kunt oplossen. Een tandenborstel bij haar! Een tweede oplader! Vaste dagen, zodat je niet elke week hoeft te puzzelen!

Echt vermoeiend wordt het als je jezelf ertoe moet zetten om haar te zien. Of als zij dat moet. En dat gebeurt vooral als de wederkerigheid weg is. De een wil meer dan de ander. Jij stelt voor, jij reist, jij vraagt hoe het verder moet. En je merkt dat je aan het overtuigen bent, aan het trekken, aan het duwen. Dat sloopt je, en daar helpt geen tweede tandenborstel tegen.

Stress komt meestal uit onzekerheid over waar je staat. Je ziet elkaar minder dan je zou willen en je durft het niet te zeggen, omdat je bang bent dat je te veel vraagt. Of jullie hebben ruzie gehad en ieder gaat naar zijn eigen huis. Dat geeft lucht, maar het maakt het ook makkelijk om het nooit uit te praten. Dan neem je het mee naar de volgende keer, en de keer daarna.

Merk je dat vooral jij trekt? Dan zit de vermoeidheid in de relatie zelf. Natuurlijk kan dit gewoon een fase zijn die met allemaal andere dingen van doen heeft. Maar het kan ook betekenen dat jullie dichter bij de volgende vraag zitten dan je misschien lief is.

Wanneer een LAT-relatie doodbloedt

Een LAT-relatie bloedt zelden dood door afstand alleen. Hij bloedt dood wanneer jullie geen gedeeld leven meer bouwen en niemand bewust moeite doet om de verbinding levend te houden.

Samenwonen is ook een uiting van commitment. Je deelt een huis, je gaat samen het volwassen leven aan, en je deelt de stip aan de horizon.

Valt de noodzaak om samen te wonen weg, dan snap ik heel goed dat mensen het niet meer doen. Heb je samen geen kleine kinderen en staat je leven, dan neem ik het werkelijk niemand kwalijk.

Maar dan moet je wel heel bewust bezig zijn met de vraag hoe jullie de intimiteit vasthouden. Intimiteit in de brede betekenis van het woord: hoe zorgen jullie dat je in elkaar blijft investeren? Daar heb je rituelen voor nodig, zo simpel is het eigenlijk.

Een ritueel is iets terugkerends wat jullie vast met elkaar delen. Iets om op terug te vallen. Het telefoontje aan het eind van de dag. Even doorspreken hoe dat gesprek met je baas ging, ook in een week dat jullie elkaar niet zien. Een avond die altijd van jullie is. Het hoeft niet groot te zijn. Het moet er wel elke keer zijn, want dan kunnen jullie erop rekenen en daarmee blijf je in elkaars leven.

En blijf investeren in het leuk houden van die ontmoetingen. Als jullie elkaar één keer in de week zien, is random samen op de bank aankruipen niet vanzelfsprekend.

Kijk verder of er contact is en of dat wederzijds blijft. Kom jij elke keer met een afspraak, of komt zij er ook mee? Let daarna op of je het gevoel hebt dat het voor haar als een verantwoordelijkheid voelt of als iets waar ze naar uitkijkt. Dat verschil zie je aan wat ze voorstelt en aan wat ze onthoudt van de vorige keer.

Doodbloeden gaat langzaam. Eerst worden de berichtjes korter. Dan worden de afspraken minder. En op een dag merk je dat je haar eigenlijk niks meer vertelt over je week.

Een LAT-relatie na een scheiding

Na een scheiding kiezen mensen vaker voor LAT. Van de gescheiden mannen heeft 21 procent een vaste partner met wie hij niet samenwoont. Bij gescheiden vrouwen is dat 14 procent [CBS, 2026]. En van de mensen die blijvend willen latten, heeft ruim 40 procent een echtscheiding achter de rug [CBS, 2015].

Dat is logisch. Je weet hoe samenwonen voelt, en wat het kost als het misgaat. Of misschien eerlijker: eigenlijk heb je nooit bewust de keuze gemaakt om samen te wonen en rolde je erin. Misschien hebben jij of zij kinderen die om de week thuis zijn en hun eigen plek nodig hebben. Je leven is al vol. De relatie krijgt dan meer een aanvullende rol dan een rol die alles bepaalt. Het hoeft ook niet meer alles te bepalen, omdat grote stappen al gezet zijn. En dat kan heel goed zijn.

Voor mannen die uit een lang huwelijk komen, kan die eigen ruimte ook gewoon een opluchting zijn. Eindelijk weer je eigen huis, je eigen ritme, je eigen stilte. Dat mag.

Let wel op één ding. Wij mannen wonen na een scheiding sneller weer samen dan vrouwen. Binnen vijf jaar woont 40 procent van de gescheiden mannen weer samen met een nieuwe partner, tegen 35 procent van de vrouwen [CBS, 2023]. En bij de blijvende latters zijn vrouwen in de meerderheid. Wil jij na een jaar of twee toch samenwonen, dan is de kans reëel dat zij haar eigen huis wil houden. Wat in jouw vorige relatie vanzelfsprekend was, is dat in de huidige relatie niet meer.

Met kinderen geeft LAT jullie ook tijd: je hoeft ze niet meteen een nieuwe huisgenoot te geven. Sta je nog aan het begin? Lees dan daten na scheiding of een nieuwe relatie na je scheiding.

LAT-relatie of samenwonen: wat past bij jullie?

Een goede of foute vorm is er niet. Deze vier vragen maken duidelijk wat bij jullie past.

1. Wil je ruimte, of ontwijk je vervlechting? Ruimte nodig hebben om goed te functioneren is iets anders dan nergens aan vast willen zitten. Kijk eerlijk naar jezelf. Word je rustiger van je eigen huis, of word je onrustig zodra iemand dichterbij komt?

2. Willen jullie hetzelfde? Zitten jullie in dezelfde soort LAT-relatie: tussenfase, noodzaak of bewuste keuze? Vraag het haar gewoon. En vertel haar wat jij wilt.

3. Krijgt de relatie genoeg plek? Zien en spreken jullie elkaar genoeg om er voor elkaar te zijn? Weet je dat ze komt als je haar nodig hebt, en weet zij dat van jou?

4. Hoe zien de komende twee jaar eruit? Waar wonen jullie dan, en hoe zit het met de kinderen, het werk en de huizen? Hebben jullie daar elk een heel ander plaatje bij, dan is dat het gesprek dat je nu moet voeren.

Of jullie nou in één huis wonen of in twee: het gaat erom dat jullie hetzelfde aan het bouwen zijn. Wil je weten wat een relatie sterk maakt, welke vorm je ook kiest? Lees dan wat een goede relatie nodig heeft.

Loop jij hier zelf op vast? Stuur je situatie in via dit formulier. Mogelijk behandel ik je vraag anoniem in een volgend artikel.

Bronnen

• CBS (2015). Otten, K. & te Riele, S. Latrelaties in Nederland. Bevolkingstrends 2015/14. cbs.nl
• CBS (2023). Kooiman, N. Weer samenwonen na een scheiding: verschillen tussen mannen en vrouwen ontrafeld. Statistische Trends. cbs.nl
• CBS (2026). Steeds meer mensen zijn single of hebben een latrelatie. cbs.nl

Meer cijfers over relaties en scheiding staan in het dossier relaties.